1. Giriş ve Genel Bakış
Bu çalışma, Öz-Düzenlemeli Öğrenme (ÖDÖ) stratejilerinin İngilizce İlgi Tümcecikleri (İİT) edinimi üzerindeki etkililiğini, özellikle de öğrenen kimlik stillerinin potansiyel aracı rolüne odaklanarak incelemektedir. Dilbilgisi, özellikle ilgi tümcecikleri gibi karmaşık sözdizimsel yapılar, ikinci dil (L2) yeterliliği ve iletişimsel yetkinlik için kritik öneme sahiptir. Araştırma, öğrenmede öz-düzenleme (Pintrich, 2004) ve kimlik gelişimi (Erikson, 1968; Berzonsky, 2005) teorik çerçevelerine dayanmakta olup, öğrenenlerin öğrenme süreçlerini nasıl yönettikleri ve kendilerini nasıl algıladıklarının dilbilgisel sonuçları önemli ölçüde etkileyebileceğini varsaymaktadır.
2. Araştırma Yöntemi
Önerilen ilişkileri araştırmak için yarı-deneysel bir tasarım kullanılmıştır.
2.1 Katılımcılar ve Tasarım
Çalışmaya 60 İranlı Yabancı Dil Olarak İngilizce (YDİ) öğrencisi katılmıştır. Katılımcılar rastgele olarak, ÖDÖ stratejileri konusunda eğitim alan bir Deney Grubu (DG) (n=30) veya geleneksel öğretimi takip eden bir Kontrol Grubu (KG) (n=30) olarak atanmıştır. İlgi tümcecikleri üzerine yapılan bir ön test, grupların başlangıçtaki homojenliğini sağlamıştır.
2.2 Araçlar ve İşlem
İşlem yapılandırılmış bir sıra izlemiştir:
- Ön Test: Temel İİT bilgisinin değerlendirilmesi.
- ÖDÖ Anketi: Mevcut strateji kullanımını ölçmek için tüm katılımcılara uygulanmıştır.
- Müdahale: DG, dilbilgisi öğrenimi için özelleştirilmiş ÖDÖ stratejileri (örn., hedef belirleme, öz-izleme, öz-değerlendirme) konusunda açık eğitim almıştır.
- Kimlik Stili Anketi (Berzonsky): Öğrenenleri bilgilendirici, normatif veya dağınık-kaçınan kimlik stillerine kategorize etmek için DG'ye uygulanmıştır.
- Son Test: Müdahale dönemi sonrasında İİT bilgisinin tekrar değerlendirilmesi.
Veri analizinde Kovaryans Analizi (ANCOVA) ve tek yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır.
3. Sonuçlar ve Analiz
3.1 İstatistiksel Bulgular
ANCOVA sonuçları, ön test puanları kontrol edildiğinde (p < 0.01), ÖDÖ stratejisi müdahalesinin son test İİT puanları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir ana etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu, ÖDÖ stratejileri konusunda eğitilmiş deney grubundaki öğrenenlerin, ilgi tümceciklerini öğrenmede kontrol grubundakilerden daha başarılı olduğunu göstermektedir.
Buna karşılık, ANOVA test sonuçları, bu spesifik bağlamda, üç kimlik stilinden hiçbirinin (bilgilendirici, normatif, dağınık-kaçınan) ÖDÖ kullanımı ile İİT başarısı arasındaki ilişki üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir aracı etki göstermediğini ortaya koymuştur.
3.2 Etki Büyüklüğü Yorumu
ÖDÖ müdahalesi için etki büyüklüğü Eta kare (η²) = 0.83 olarak hesaplanmıştır. Cohen'in (1988) kriterlerine göre bu, geniş bir etki büyüklüğünü temsil etmekte olup, ÖDÖ stratejilerinin bilgisi ve kullanımının dilbilgisi öğrenme başarısındaki varyansın önemli bir kısmını açıkladığını ve bunun pedagoji için pratik açıdan anlamlı bir bulgu olduğunu göstermektedir.
Temel Sonuç Özeti
ÖDÖ Etkisi: Anlamlı (p < 0.01) | Etki Büyüklüğü (η²): 0.83 (Geniş)
Kimlik Aracılığı: Anlamlı Değil
4. Tartışma ve Sonuç
Çalışma, Öz-Düzenlemeli Öğrenme stratejileri konusundaki açık öğretimin, özellikle ilgi tümcecikleri olmak üzere karmaşık İngilizce dilbilgisinin edinimini önemli ölçüde artırdığını kesin olarak göstermektedir. Geniş etki büyüklüğü, öğrenenlere öğrenmelerini planlama, izleme ve değerlendirme için üstbilişsel araçlar sağlamanın pedagojik gücünü vurgulamaktadır. Kimlik stilleri ile ilgili anlamlı olmayan bulgu, bu çalışmanın bağlamında, öğrenme stratejilerinin doğrudan uygulanmasının, daha geniş, mizaçsal kimlik faktörlerine kıyasla performans üzerinde daha güçlü ve anlık bir etkiye sahip olduğunu düşündürmektedir. Yazarlar, YDİ öğretmenlerine, müfredat tasarımcılarına ve politika yapıcılara, öğrenme çıktılarını optimize etmek için ÖDÖ strateji eğitimini dilbilgisi öğretimine entegre etmelerini önermektedir.
5. Temel İçgörü ve Eleştirel Analiz
Temel İçgörü: Bu araştırma net, uygulanabilir ve güçlü bir mesaj vermektedir: Öğrenenlere dilbilgisini nasıl öğreneceklerini öğretmek, spesifik sözdizimsel edinim için, onların daha geniş psikolojik kimlik stillerini ele almaktan daha anında etkilidir. ÖDÖ stratejilerinin doğrudan etkisi sağlam ve belirsizlik içermemektedir.
Mantıksal Akış ve Eleştirel Bir Boşluk: Çalışmanın mantığı—ÖDÖ ile müdahale et, sonucu ölç, kimlik stilinin varyansı açıklayıp açıklamadığını kontrol et—sağlamdır. Ancak, anlamlı olmayan bir aracılık sonucundan, kimliğin rolünü küçümsemeye sıçramak potansiyel olarak erken olabilir. Norton ve Toohey'in (2001) dil öğrenen kimliği üzerine temel çalışmalarında belirtildiği gibi, kimlik statik bir aracı değil, öğrenme fırsatlarına erişimi ve stratejilerle etkileşimi mümkün kılabilen veya kısıtlayabilen dinamik, bağlamsal olarak inşa edilmiş bir güçtür. Çalışmanın tasarımı, kimliği sabit, önceden var olan bir filtre olarak ele almakta ve ÖDÖ stratejilerini başarıyla kullanma eyleminin kendisinin, bir öğrenenin yetkin bir dil kullanıcısı olarak kimliğini nasıl yeniden şekillendirebileceğini—Dörnyei'nin (2009) L2 Motivasyonel Benlik Sisteminde vurgulanan bir süreç—potansiyel olarak gözden kaçırmaktadır. Sıfır sonuç, kimliğin ilgisizliğini değil, bir ölçüm/modelleme sorununu yansıtıyor olabilir.
Güçlü ve Zayıf Yönler: Çalışmanın gücü, temiz deneysel tasarımında, ÖDÖ'nün net operasyonelleştirilmesinde ve doğrudan uygulamaya bilgi veren geniş, anlamlı bir etki büyüklüğünde yatmaktadır—uygulamalı dilbilimde nadir görülen bir durum. Savunulduğu üzere zayıf yönü, kimliğe biraz indirgemeci bir bakış açısıdır. Bu çalışmayı, eşleştirilmiş örnekler olmadan alanlar arasında çeviri yapmayı öğrenen CycleGAN (Zhu ve diğerleri, 2017) gibi Yapay Zeka'daki bir atılımla karşılaştırdığımızda, bu çalışma ÖDÖ eğitimini dilbilgisi kazanımlarına başarıyla "çevirmektedir". Yine de, bağlamı görmezden gelen erken dönem Yapay Zeka gibi, kimliğin işlediği öğrenenin sosyo-psikolojik ekosisteminin "alanını" gözden kaçırabilir.
Uygulanabilir İçgörüler: Uygulayıcılar için: Dilbilgisi için ÖDÖ strateji eğitimini derhal uygulayın. İşe yarıyor. Araştırmacılar için: Kimlikten vazgeçmeyin. Bunun yerine, ÖDÖ strateji kullanımı ve dilbilgisel başarının zaman içinde öğrenen kimliğiyle nasıl birlikte evrildiğini ve onu aktif olarak nasıl şekillendirdiğini keşfetmek için boylamsal, nitel veya karmaşık dinamik sistemler çalışmaları tasarlayın. Douglas Fir Grubu'nun (2016) disiplinler ötesi çerçevesinden yöntemler kullanarak çok katmanlı etkileri yakalayın.
6. Teknik Çerçeve ve Matematiksel Model
Temel analiz, ANCOVA ve ANOVA ile test edilen bir aracılık modeli ile temsil edilebilir. ÖDÖ müdahale etkisini değerlendirmek için birincil ANCOVA modeli şudur:
$Y_{post, i} = \beta_0 + \beta_1 (Group_i) + \beta_2 (Y_{pre, i}) + \epsilon_i$
Burada $Y_{post}$ son test puanı, $Group$ kukla bir değişkendir (0=Kontrol, 1=Deney), $Y_{pre}$ ön test puanıdır (kovaryat) ve $\epsilon$ hata terimidir. Anlamlı bir $\beta_1$ tedavi etkisini gösterir.
ÖDÖ (X) ve İİT (Y) arasındaki yolda kimlik stili (M) için aracılık analizi, Baron & Kenny'nin (1986) mantığını izler ve deney grubu içinde ayrı ANOVA/regresyonlar ile test edilir:
- Yol a: X'in M üzerindeki etkisi. (Kimlik stili ÖDÖ grubunda olmaktan etkilendi mi? Burada doğrudan test edilmedi).
- Yol b: X kontrol edildiğinde, M'nin Y üzerindeki etkisi. Kimlik Stili bir faktör olarak son test puanları üzerinde ANOVA ile test edildi.
- Yol b için anlamlı olmayan sonuç, aracılık olmadığı sonucuna yol açtı.
Etki büyüklüğü, Kısmi Eta Kare ($\eta_p^2$), ANCOVA'daki verilen etki için şu şekilde hesaplanır: $\eta_p^2 = \frac{SS_{effect}}{SS_{effect} + SS_{error}}$
7. Deneysel Sonuçlar ve Görselleştirme
Temel sonuçlar iki birincil grafik aracılığıyla görselleştirilebilir:
Grafik 1: Ön Test ve Son Test Puan Karşılaştırması (DG vs KG)
Her iki grubun ön test ve son testteki ortalama puanlarını gösteren kümelenmiş bir çubuk grafik. Deney Grubunun son testteki çubukları diğerlerinden önemli ölçüde daha yüksek olacak, böylece geniş tedavi etkisini görsel olarak gösterecektir. Kontrol Grubunun son test çubuğu, ön testinden yalnızca marjinal bir büyüme gösterecektir.
Grafik 2: Kimlik Stiline Göre Son Test Puanları (Sadece Deney Grubu)
DG içinde Bilgilendirici, Normatif ve Dağınık-Kaçınan kimlik stillerine kategorize edilen öğrenenlerin ortalama son test puanını gösteren bir çubuk grafik. Çubuklar muhtemelen yükseklikte küçük, anlamlı olmayan farklılıklar gösterecek ve kimlik stilinin bu örneklemde ÖDÖ müdahalesi sonrasında sonuçla sistematik olarak ilişkili olmadığı ANOVA sonucunu görsel olarak doğrulayacaktır.
Yorum: Görsel anlatım nettir: ÖDÖ "tedavisi" tüm DG'yi yükseltir ve gruplar arasında belirgin bir fark yaratır. Bu yükseltilmiş DG içinde, kimlik stili performansta daha fazla net bir tabakalaşma yaratmaz.
8. Analiz Çerçevesi: Örnek Vaka
Senaryo: Bir YDİ öğretmeni olan Bayan Chen, bu araştırmayı sıfat tümcecikleri konusunda zorlanan orta düzey sınıfında uygulamak istiyor.
Çerçeve Uygulaması:
- Teşhis (Ön Test): Bayan Chen, bir temel oluşturmak için sıfat tümcecikleri üzerine kısa bir teşhis testi uygular.
- Strateji Araç Kutusu (Müdahale): Sadece dilbilgisi kurallarını açıklamak yerine, 2 hafta boyunca her dersin 15 dakikasını ÖDÖ strateji eğitimine ayırır:
- Planlama: "Bu haftanın sonunda, 5 alıştırma cümlesinde değiştirilen ismi tanımlayabileceğim."
- İzleme: Öz-sorgulamayı öğretme: "İnsanlar için 'who', nesneler için 'which' kullandım mı?" "Bu tümceciğin bir özne zamirine ihtiyacı var mı?"
- Değerlendirme: Akran değerlendirme alıştırmaları için basit bir kontrol listesi kullanma: "1. Doğru ilgi zamiri? 2. Tümcecik doğru yere yerleştirildi mi? 3. Anlam net mi?"
- Rehberli Uygulama: Öğrenciler, strateji kullanımları hakkında "sesli düşünerek" alıştırmaları tamamlarlar.
- Değerlendirme ve Yansıtma (Son Test): Yeni bir sıfat tümceciği testi verilir. Bayan Chen ayrıca öğrencilerden hangi stratejinin en çok yardımcı olduğu ve performansı sürece bağladıkları konusunda kısa bir yansıtma yazmalarını ister.
Beklenen Sonuç: Çalışmanın bulgularını takiben, Bayan Chen, sınıfın sıfat tümcecikleri doğruluğunda önemli bir genel iyileşme bekleyebilir; bu kazanımlar, bu spesifik beceri için farklı öğrenci kimlik tiplerini profillemeye ve onlara hitap etmeye çalışmaktan ziyade, öncelikle sağlanan stratejik araç kutusuna atfedilecektir.
9. Gelecekteki Uygulamalar ve Araştırma Yönleri
- Teknoloji Destekli ÖDÖ: Dilbilgisi noktaları için planlama, izleme ve değerlendirmeyi destekleyen, strateji odaklı (Duolingo gibi platformlara benzer şekilde) uyarlanabilir öğrenme uygulamaları geliştirmek. Bunlar, strateji kullanımını optimal anlarda tetiklemek için algoritmalar kullanabilir.
- Mikro-Boylamsal Çalışmalar: ÖDÖ strateji kullanımının dalgalanmasını, anlık kimlik algılarını (örn., "Şu anda yetkin bir öğrenen gibi hissediyorum") ve mikro düzey dilbilgisi pratik başarısını günler veya haftalar boyunca takip etmek için deneyim örnekleme yöntemleri (ESM) veya öğrenme analitiği panoları kullanmak, ön-son tasarımlarda kaçırılan dinamikleri yakalamak.
- Diller Arası Genelleme: ÖDÖ'nün İİT üzerindeki güçlü etkisinin, İngilizce'deki veya farklı sözdizimsel özelliklere sahip diğer dillerdeki diğer karmaşık dilbilgisel yapıların (örn., dilek kipi, edilgen çatı) öğrenilmesi için geçerli olup olmadığını test etmek.
- Motivasyon Teorileriyle Bütünleşme: ÖDÖ eğitimini, Öz-Belirleme Teorisi (özerklik, yeterlilik, ilişkisellik) veya L2 Motivasyonel Benlik Sisteminden müdahalelerle birleştirerek, kimliği ölçülebilir bir şekilde dolaylı olarak etkileyebilecek daha bütünsel bir "öğrenmeyi öğrenme" paketi oluşturmak.
- Öğretmen Eğitimi Modülleri: Bu çalışmanın kanıtlarına dayanarak, öğretmenlerin üstbilişsel strateji öğretimini standart dilbilgisi müfredatına etkili bir şekilde entegre etmelerine yardımcı olmak için mesleki gelişim kaynakları oluşturmak.
10. Kaynakça
- Aliasin, S. H., Kasirloo, R., & Jodairi Pineh, A. (2022). The efficacy of self-regulated learning strategies on learning english grammar: the mediating role of identity styles. Journal of Psychological Science, 21(115), 1359-1374.
- Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173–1182.
- Berzonsky, M. D. (2005). Ego identity: A personal standpoint in a postmodern world. Identity, 5(2), 125-136.
- Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
- The Douglas Fir Group. (2016). A transdisciplinary framework for SLA in a multilingual world. Modern Language Journal, 100(S1), 19-47.
- Dörnyei, Z. (2009). The L2 Motivational Self System. In Z. Dörnyei & E. Ushioda (Eds.), Motivation, language identity and the L2 self (pp. 9-42). Multilingual Matters.
- Norton, B., & Toohey, K. (2001). Changing perspectives on good language learners. TESOL Quarterly, 35(2), 307-322.
- Pintrich, P. R. (2004). A conceptual framework for assessing motivation and self-regulated learning in college students. Educational Psychology Review, 16(4), 385-407.
- Zhu, J. Y., Park, T., Isola, P., & Efros, A. A. (2017). Unpaired image-to-image translation using cycle-consistent adversarial networks. Proceedings of the IEEE International Conference on Computer Vision (pp. 2223-2232).